Ogłoszenie Płatne / Reklama Sponsorowana

Grzech śmiertelny

Gomulicki Wiktor

W ładnej, wesołej komnatce wyklejonej papierem w pasy żółte i fiołkowe trzydziestoletnia pani Cecylia piła czekoladę i wzdychała.Trudno byłoby przyczynę tych westchnień odgadnąć, bo któż może wiedzieć, dlaczego wzdychają trzydziestoletnie wdówki, świeże jak centyfolia i pulchne jak dubelt na jesieni. Może powodem przydługiego nieco wznoszenia się i opadania wydatnej piersi była okoliczność, że nad stolikiem błyszczącym od srebrnej zastawy śniadaniowej wisiał duży portret nieboszczyka jej męża? Z portretu wyzierała zawiędła twarz człowieka liczącego co najmniej lat pięćdziesiąt i przybranego w senatorski mundur z wysokim, suto zahaftowanym kołnierzem. Serce kobiety jest zagadką — nie należałoby więc do osobliwości, gdyby młoda i ładna kobieta zakochana była do szaleństwa nawet w tak wysoko postawionym... kołnierzu.

Co prawda na tejże samej ścianie znajdował się inny portret, portrecik raczej, nie większy od dłoni — długowłosego artysty... Ale czyż można przypuszczać, żeby pani Cecylia, z takim materialistycznym smakoszostwem chrupiąca biszkopty i wciągająca w różowe nozderka aromat czekolady z wanilią, mogła obierać za przedmiot westchnień wątłego sługę ideału, bez tuszy, bez jutra i bez pokrytego haftem kołnierza!...

Pozostaje jedno jeszcze przypuszczenie.
Przed komódką ze złoconymi brązami (pieścidełkiem z XVIII wieku, które śp. senator po babce swej odziedziczył) zawieszona była błękitna lampka, a poza lampką przymykała błękitne również oczy patronka pani Cecylii, w nabożnym skupieniu ducha klawisze organu naciskająca...
Spojrzenia pięknej wdówki wybiegały chwilami w stronę świętej — czyż więc nie najsłuszniejszą i nie najprzyzwoitszą będzie hipoteza, że ona to właśnie napełniała wydatną pierś pani senatorowej wzruszeniem...
Kto pochował męża przed dwoma zaledwie laty, a przed rokiem wystawił mu wspaniały, aż z Włoch sprowadzony sarkofag (śp. dygnitarz zastrzegł go sobie w testamencie i sumę nań znaczną zostawił), temu obcowanie ze świętymi pańskimi największą niewątpliwie rozkosz zapewnia...
Właśnie ostatnia kropla wonnego napoju przeszła z filiżanki na różowy, cokolwiek spomiędzy warg wysyłający się języczek, gdy do pokoju wbiegła młodziutka, ruchliwa osóbka, w strojnym okryciu, suto ukwieconym kapeluszu i... z chusteczką przy oczach.
Osóbka rzuciła się pani Cecylii na szyję, przycisnęła pobladłą twarz do jej piersi i — tłumionym łkaniem wybuchnęła.
— Żańciu! co tobie?
Łkania z cichych przeszły w głośne.
— Qu'as tu, ma tnie?
— J'ai que... j'ai que..i j'ai..i
Nie mogła dokończyć, jakby ją coś dławiło.
Wdówką z niekłamanym współczuciem pocałowała ją w czoło, nazwała po kilka razy mon enfant — potem pulchnymi paluszkami jęła rozpinać okrycie, wyjmować szpilki przytrzymujące kapelusz i krzątać się koło niej, jakby była naprawdę słaba i bezsilna...
Ale zaledwie osóbka zwana Żańcią uczuła się zwolnioną od zwierzchniego ubrania, skoczyła jak wiewiórka przed obraz świętej Cecylii i wspiąwszy się na palce zakryła go batystową chusteczką...
— Na Boga! Co to znaczy? — wykrzyknęła zadziwiona i pełna już niepokoju wdówka.
— To znaczy — wyjąkała wreszcie tamta, nie odwracając się od obrazu — że nie mogłabym dziś znieść spojrzenia tych czystych, świętych oczu, że swoje musiałabym przed nimi zamykać...
Twarz pani Cecylii spoważniała.
Przez kilka chwil panowało milczenie.
Żańcia stała wciąż przy komódce; wdówka wodziła wzrokiem po jej smukłej, prawie dziecinnej figurce i drobnych, figlarnych kosmykach, które kręciły się na karczku białym, niby runo na młodym jagnięciu. Wreszcie podniosła się z krzesła i wolnym krokiem do stojącej podeszła. Objęła jej kibić ramieniem, dotknęła ustami jej uszka. Całując szepnęła:
— Zgrzeszyłaś?...
Tamta wyłkała w odpowiedzi:
— Nędzna jestem... niegodziwa... misérable... Szczególny blask, jakby zadowolenia wewnętrznego,
przemknął po twarzy pani Cecylii. Ale powlokła się ta twarz prawie natychmiast wielką surowością.
Wdówka przeszła kilkakrotnie przez pokój w milczeniu. Jakby pod wpływem wzrastającego wzruszenia, twarz jej rumieniła się coraz silniej, kroki stawały się coraz szybsze. Wreszcie podeszła żwawo do Żańci, wykręciła ją siłą prawie od komódki — w jej mrużących się, złotawych oczach zatopiła badawcze spojrzenie.
— Z kim? — rzekła tonem bardziej rozkazu niż pytania.
— Z Władysławem — odparła Żańcia bez namysłu i bez zmieszania.
— Z tym roztrzepańcem?
— Tak...
— Z tym szaławiłą?
— Niestety!
— A Karol?
— Mąż mój od tygodnia na wsi. Wdówka poczęła liczyć coś na palcach...
— C'est grave... — półgłosem, uroczyście wyrzekła.
— Coś obliczała, Cecylio? — spytała tamta.
W tonie, jakim jedna z tych kobiet mówiła „Cecylio", a druga „Żańciu", malował się dokładnie wzajemny ich stosunek. Były to bez wątpienia przyjaciółki, ale przyjaciółki na nierównych prawach. Coś na kształt duchowego macierzyństwa przezierało z obejścia się młodej wdówki z młodą mężatką. Widoczne było, iż Żańcia znajduje się pod lekką kuratelą Cecylii.
— Obliczałam, ile czasu upłynęło od twego ślubu — rzekła ostatnia w odpowiedzi. — Pięć miesięcy dopiero, a już Karol...
— Mąż za żonę nie odpowiada...
— Świat sądzi o tym inaczej.
— To nie należy do świata...
— Do kogóż więc?
— Do Kościoła.
— Czy sądzisz, że Kościół nie weźmie męża twego w rachunek?
— Mógłby to zrobić wówczas tylko, gdyby mąż mnie do grzechu namawiał. Popełniłby on w takim razie jeden z „grzechów cudzych"...
— O! do tego chyba w żadnym wypadku dojść nie mogło...
I znów spod surowej maski, w jaką przybrała się twarz pani Cecylii, wyjrzał na jedno mgnienie oka promyczek figlarnej wesołości.
Wdówka pociągnęła Żańcię do stojącej pomiędzy oknami kanapki. Kanapka to była niewielka, niziutka, przytulna. Gdy przyjaciółki usiadły, znalazły się tak blisko, że ramiona ich ocierały się o siebie. Zachęcało to do szeptów poufnych, do zwierzeń.
Pani Cecylia zaczęła od ucałowania młodziutkiej towarzyszki.
— Jeszczem cię nawet dotąd nie przywitała jak się należy! — mówiła, rozpogadzając zachmurzone czoło. — Wszelkie grzeszne namiętności psują nam harmonię życia i dlatego uważałam zawsze, że są one de mauvais goût...
Żańcia nie odpowiadała, mając wciąż oczy utkwione w kwiaty dywanika, rozesłanego przed kanapką.
— Czy możesz, moja śliczna, przytoczyć jakieś okoliczności łagodzące?
— Prawie żadnych...
— Och!
— W pierwszej chwili to było tylko... zapomnienie; ale później, choć przyszła świadomość, powstrzymać mnie już nie mogła. Daj mi, Cecylio, chusteczkę.
Oczy i chusteczka zwilżone zostały łzami.
Wdówka ponownie ucałowała przyjaciółkę.
— Jakże to było?... — do samego uszka jej szepnęła. Więc Żańcia, nie odejmując chusteczki od oczów,
jęła mówić głosem przyciszonym:
— Karol wyjechał we czwartek przed samym obiadem. Miał wyjechać po obiedzie, ale w ostatniej chwili otrzymał od rządcy telegram, nie pozwalający tracić ani jednej minuty. Wypił tylko kieliszek wina i zjadł kawałek domowego pasztetu. Było mi to bardzo nie na rękę, bom właśnie przygotowała obiad suty i cudownie ułożony. Omijał mnie sukces, na który na pewno liczyłam. Choć mąż mój ulegał jedynie konieczności, miałam do niego żal. Ty wiesz, Cecylio, jak to boleśnie doznać podobnego zawodu! Bo najpierw, co do pasztetu: udał mi się jak nigdy jeszcze. Był ścisły, formę trzymał doskonale, a mimo to w ustach się rozpływał. Oprócz tego były kuropatwy, ale jakie kuropatwy! Pół pieczone, pół duszone. Z pozoru dziwactwo; w rzeczywistości — delicje...
Pani Cecylia nie mogła powstrzymać uśmiechu, widząc, jak przyjaciółka drobiazgowo i naiwnie kreśli tło zapowiedzianego dramatu. Jednocześnie wrodzone smakoszostwo kazało jej z zajęciem śledzić szczegóły opowiadania.
— Jakże przyrządzasz, Żańciu te kuropatwy? — wtrąciła niby obojętnie.
— Piekę je najpierw do połowy na rożnie; potem dzielę na połówki i kładę do rondla; następnie zalewam własnym ich sosem i śmietaną...
— Kwaśną?
— Naturalnie. Mais ce qu'il y a d'essentiel, to kilka jagód jałowcu...
— Który się następnie wyrzuca?
— Tak.
Obie kobiety wpadły na chwilę w zadumę... Przerwała ją Żańcia skargą żałosną:
— Po odjeździe Karola wszystko to poszło do kredensu, gdyż ja z żalu i gniewu zupełnie straciłam apetyt!... Nazajutrz...
— Cóż, cóż nazajutrz?
— Nazajutrz około południa przyszedł Władysław. Właściwie mówiąc, nie przyszedł: wpadł jak burza...
Pani Cecylia rozsiadła się wygodniej, czując, że nadchodzi najciekawsza część opowiadania.
— Wpadł jak burza — ciągnęła Żańcia — i zaraz w progu zawołał: „Ratuj mnie, śliczna kuzyneczko! Umieram z głodu i pragnienia!...." Szalony ten chłopiec nazywa mnie kuzynką, choć istnieje pomiędzy nami zaledwie cień powinowactwa. Używa jedynie chętnie tego tytułu, gdyż widocznie sprawia mu on przyjemność...
— I daje przywileje...
— Których tym razem nadużył, aby mnie zgubić! Ale tam (podniosła paluszek ku sufitowi) nie będzie mu to darowane. Połowa kary, na mnie przygotowanej, spadnie na niego...
— Skoro więc Władysław zawołał: „Umieram z głodu i pragnienia!"...
— Ja wybuchnęłam pustym śmiechem i kazałam czym prędzej postawić na stole butelkę wina, pasztet i wczorajsze kuropatwy...
— Brakuje jeszcze raków, un buisson d'écrévisses, a byłoby zupełnie, jak w „gabinecie" — zauważyła nawiasem wdówka.
— To szczególne; Władysław zrobił toż samo spostrzeżenie... Kiedy już stół zastawiono, namówił mnie ten sowizdrzał do wypicia jednego i drugiego kieliszka wina. Ale bo też co wyprawiał! Czego nie wygadywał! Nie zbywa mu nigdy na wesołości, tym razem jednak przeszedł samego siebie. Śmiałam się do rozpuku. Opanowała mnie taka pustota, żem o swej powadze kobiety zamężnej całkowicie zapomniała. Byłam gotowa bawić się w „kotka i myszkę" albo w „łapki". I wówczas to —
odurzona winem i tą pensjonarską, upajającą wesołością — straciłam głowę i...
Łkania głośne nie dały jej dokończyć.
Łkała długo i boleśnie, utulić się nie mogąc.
Pani Cecylia przysunęła ją do siebie, okryła pocałunkami i rzekła z macierzyńską niemal powagą:
— Uspokój się, Żańciu. Jakakolwiek jest twoja wina, żalem i łzami wielką jej część okupiłaś. Powiedziałam: c'est grave, i powiedzenia tego nie cofam, uznać jednak muszę istnienie okoliczności łagodzących. Przede wszystkim usprawiedliwia cię do pewnego stopnia młodość i niedoświadczenie. Następnie pamiętać trzeba, że w chwili upadku byłaś prawie niepoczytalna. Upojono cię tą niezdrową atmosferą szału, jaką pewni mężczyźni na zgubę kobiecego rodu roztaczają dokoła siebie. Taka sztuczna, karnawałowa wesołość bywa dla nas bardzo niebezpieczna — choć niebezpieczniejszy jeszcze od niej jest romantyczny, elegijny smutek, na który serca kobiet łapią się jak muchy na cukier...
Zamilkła na chwilę i dokończyła z westchnieniem:
— Na taką właśnie przynętę mnie złapano... Wyznanie było niespodzianką. Żańcia, usłyszawszy
je, zapomniała o płaczu i chusteczkę od twarzy odjąwszy, rozszerzonymi oczami na mówiącą spojrzała.
— Co mówisz, Cecylio... Ciebie?... złapano?... Wdówka w odpowiedzi głębiej westchnęła i tłustym
paluszkiem wskazała przyjaciółce miniaturę bladego bruneta z „marzącymi" oczyma, który chował się skromnie w cieniu olbrzymiego konterfektu śp. senatora.
Potrzymała paluszek przez chwilę w powietrzu i rzekła:
— To... moja wina.
Potem podniosła go wyżej, ku żółtej, kościstej twarzy, wychylającej się ze wspaniałego kołnierza, i dodała ciszej:
— A to... moje usprawiedliwienie.
Błyszczące oczy Żańci rozszerzyły się nad miarę od zdziwienia i niepokoju. Milczała przez chwilę, potem ledwie dosłyszalnym głosem szepnęła:
— Dawnoż to było?...
— Lat temu cztery.
— Jak to?... za życia męża?...
— Tak, za życia — senatora.
Przestrach odmalował się na twarzy młodej mężatki. Zamilkła.
— Poznałam go za granicą, w kąpielach — mówiła wdówka z oczyma utkwionymi w miniaturę. — Był artystą. Wiolonczela pod jego ręką płakała jak człowiek żywy. Ten płacz nie płynął ze strun instrumentu, lecz z duszy artysty. Trzeba było mieć serce kamienne, żeby nie współczuć jego smutkowi...
Westchnęła głęboko, głowę opuściła na piersi.
— Nigdyś mi o tym nie mówiła... — szepnęła Żańcia wzruszonym głosem.
— I nigdy bym nie powiedziała, gdyby...
— Gdyby?
— Gdyby nie to, że już dziś...
— Co dziś?
— Że już dziś nie potrzebujemy chować przed sobą oczu, gdyż...
— Gdyż?
— Gdyż obie jesteśmy równie...
Żańcia nie dała dokończyć. Gwałtownie zerwała się z kanapki; na środek pokoju wyskoczyła.
— Co mówisz, Cecylio? — krzyknęła z trwogą, ale i z niedowierzaniem. — Czyżby mój grzech dorównywał twojemu?...
— Przewyższa go.
— Ależ ja przysięgi nie złamałam! Zaufania nie zdradziłam! Honoru nie zdeptałam!...
Lekka bladość pokryła twarz pani Cecylii.
— Jak to? — z zająknieniem rzekła — wszakżeś sama powiedziała: „Wówczas to, odurzona winem i pensjonarską, upajającą wesołością, straciłam głowę i..."
— I zjadłam udko kuropatwy, zapominając o tym, że to... piątek.
Twarz wdówki z bladej stała się szkarłatna.
Pochwyciła porzuconą przez przyjaciółkę chusteczkę — w milczeniu gryźć ją zaczęła drobnymi, ostrymi ząbkami.
— To się nie godzi...— wyjąkała po chwili zmienionym głosem. — Podeszłaś mnie...
Żańcia podbiegła do przyjaciółki, za obie ręce ją ujęła.
— Przebacz!... — rzekła ze współczuciem — jam temu nie winna...
— Czemuż przyznawałaś się do grzechu śmiertelnego?
— Wychowałam się w klasztorze... Grożono tam piekłem za przełamanie postu... nawet w zapomnieniu...
Wdówka uśmiechnęła się smutnie i wzrok ku ziemi spuściła, jakby nie mogąc wytrzymać spojrzenia przyjaciółki.
Nagle na rzęsach jej zawisła łza i drobną, błyszczącą perełką spłynęła po sukni na posadzkę...
W kilka chwil później w małej, wesołej komnatce, wyklejonej papierem w pasy żółte i fiołkowe siedziały dwie młode kobietki, cmokcząc z maleńkich kieliszków słodkie wino i zagryzając je suchymi ciastkami.
Zanosiły się obie od śmiechu jak dwa podlotki.

Anons: — Reklama